A seguridade no sector mineiro é o resultado dun esixente sistema de formación, avaliación e certificación profesional que sitúa a España, e por extensión a Galicia, á vangarda europea en prevención de riscos laborais e sustentabilidade social na minería.
Este sistema garante que cada traballador ao mando dunha máquina, cada electricista, cada vixiante ou artilleiro teña a preparación e a competencia necesarias para operar nun dos contornos industriais máis esixentes e especializados.
Imaxe: Dali Images vía Canva
Formación e certificación
O marco legal que regula a seguridade mineira en España baséase no Real Decreto 863/1985 e as súas Instrucións Técnicas Complementarias (ITC), onde se establecen os requisitos formativos, de experiencia, médicos e prácticos para acceder aos postos críticos na industria extractiva. Maquinistas de extracción, vixiantes de interior, electricistas mineiros, operadores de maquinaria móbil e artilleiros deben obter habilitacións, certificados de aptitude ou carnés mineiros expedidos polas autoridades competentes só despois de superar exames teórico-prácticos, avaliacións médicas e acreditar experiencia.
Estas certificacións non son vitalicias: a súa validez é limitada (3 a 5 anos segundo a especialidade, e 2 anos a partir dos 55 anos), o que obriga a renovacións periódicas con reavaliación de competencias e condicións psicofísicas. Este sistema asegura que o cadro de persoal mineiro estea sempre actualizado, tanto en técnicas como en normativas de seguridade e saúde.
A formación continua é unha peza clave: aos certificados específicos súmanse os Certificados de Profesionalidade do SEPE (Servizo Público de Emprego Estatal) e a homologación de enxeñarías de minas, que ofrecen unha base técnica sólida e adaptada aos desafíos actuais do sector.
A especialización define o camiño
As distintas funcións mineiras teñen requisitos diferenciados, adaptados aos riscos e competencias de cada posto. Por exemplo, os operadores de maquinaria móbil deben acreditar experiencia práctica, formación en prevención de riscos e superar probas específicas. Pola súa banda, os electricistas mineiros requiren formación específica e experiencia en instalacións subterráneas, así como coñecementos de primeiros auxilios.
Como é evidente, o proceso de certificación é esixente: inclúe desde unha avaliación médica, ata exames ante as autoridades mineiras e prácticas documentadas. En ambientes subterráneos ou con risco de explosión, existen tamén probas adicionais sobre seguridade específica, gases, ventilación ou manexo de explosivos. A descentralización administrativa permite que cada comunidade autónoma adapte os procedementos, garantindo sempre os estándares nacionais.
Ademais, o acceso á profesión democratizouse grazas aos Certificados de Profesionalidade e á homologación de titulacións técnicas, permitindo que novos traballadores sen experiencia previa se cualifiquen formalmente e accedan a empregos de calidade.
Seguridade e sustentabilidade, piares fundamentais do sector
O sistema de certificación e formación mineira español é un piar esencial da minería sustentable. A prevención de riscos laborais é, en si mesma, un compoñente de sustentabilidade social: reduce accidentes, enfermidades e mortes, protexe aos traballadores e as súas familias, e garante que a cadea de responsabilidade sexa clara e efectiva.
A especialización por funcións e a necesidade de renovación periódica impiden a obsolescencia profesional e fomentan a actualización continua en tecnoloxías, normativas ambientais e seguridade avanzada. Os certificados específicos para labores perigosas, como o manexo de explosivos ou a operación en minas subterráneas, aseguran unha competencia real e minimizan incidentes ambientais e operacionais.
A integración de coñecementos ambientais e de eficiencia enerxética na formación técnica é outro dos grandes avances: os profesionais mineiros hoxe non só coñecen os riscos laborais, senón que tamén están preparados para operar con eficiencia enerxética, manexar substancias perigosas e monitorizar impactos ambientais.
Todo isto converte a minería nunha profesión especializada, responsable e aliñada coas demandas da sociedade. Para Galicia, contar con profesionais ben formados e certificados é garantía de que as novas operacións cumprirán cos máximos estándares de seguridade, sustentabilidade e responsabilidade.
